Sơ đồ thực thể - quan hệ (ERD) | MinAI Learning

Lý thuyết

2/13•35 phút

Đang tải...

Sơ đồ thực thể - quan hệ (ERD)

Học cách mô hình hóa dữ liệu với ERD - công cụ quan trọng nhất trong database design

🎯 Mục tiêu bài học

TB5 min

Sau bài học này, bạn sẽ:

✅ Hiểu ERD là gì và tại sao cần ERD
✅ Nắm được các thành phần: Entity, Attribute, Relationship
✅ Phân biệt Cardinality: 1:1, 1:N, M:N
✅ Biết các notation styles phổ biến
✅ Thực hành vẽ ERD cho hệ thống thực tế

Task 0

🔍 ERD là gì?

TB5 min

Entity-Relationship Diagram (ERD) là một sơ đồ trực quan thể hiện:

Entities (thực thể): Đối tượng cần lưu trữ
Attributes (thuộc tính): Thông tin của entity
Relationships (quan hệ): Mối liên kết giữa entities

Tại sao cần ERD?

Lợi ích	Mô tả
📝 Tài liệu	Tài liệu hóa cấu trúc database
🤝 Giao tiếp	Giao tiếp với các bên liên quan
🔍 Phân tích	Phát hiện vấn đề sớm

Task 1

Tiếp: Normalization - Chuẩn hóa Cơ sở dữ liệu

🏗️ Các thành phần của ERD

TB5 min

Các thành phần ERD

ERD

Thực thể

Thực thể mạnh

Thực thể yếu

Thuộc tính

Đơn giản

Tổng hợp

Dẫn xuất

Đa trị

Quan hệ

1:1

1:N

M:N

2.1 Entity (Thực thể)

Entity = Đối tượng mà chúng ta muốn lưu trữ thông tin.

Ví dụ

1Ví dụ trong AdventureWorks:
2- Customer (Khách hàng)
3- Product (Sản phẩm)
4- Order (Đơn hàng)
5- Employee (Nhân viên)

Thực thể mạnh và Thực thể yếu

Loại	Mô tả	Ví dụ
Thực thể mạnh	Tồn tại độc lập, có PK riêng	Customer, Product
Thực thể yếu	Phụ thuộc vào thực thể khác	OrderDetail (phụ thuộc Order)

2.2 Attribute (Thuộc tính)

Attribute = Thông tin mô tả entity.

Ví dụ

1Customer Entity:
2- CustomerID (Primary Key)
3- FirstName
4- LastName
5- Email
6- Phone
7- DateOfBirth

Các loại thuộc tính

Loại	Mô tả	Ví dụ
Đơn giản	Không thể chia nhỏ	FirstName, Age
Tổng hợp	Có thể chia nhỏ	Address (Street, City, ZIP)
Dẫn xuất	Tính từ thuộc tính khác	Age (từ DateOfBirth)
Đa trị	Nhiều giá trị	PhoneNumbers
Khóa	Định danh duy nhất	CustomerID

2.3 Relationship (Quan hệ)

Relationship = Mối liên kết giữa các entities.

Checkpoint

Hãy nêu sự khác biệt giữa Strong Entity và Weak Entity? Cho ví dụ cụ thể.

Task 2

📊 Cardinality (Bản số)

TB5 min

Cardinality xác định số lượng instances trong một relationship.

3.1 Một-Một (1:1)

One-to-One Relationship

SQL Implementation:

SQL

1-- Option 1: FK in either table
2CREATE TABLE Employee (
3    EmployeeID INT PRIMARY KEY,
4    Name NVARCHAR(100),
5    OfficeID INT UNIQUE,  -- UNIQUE ensures 1:1
6    FOREIGN KEY (OfficeID) REFERENCES Office(OfficeID)
7);
8
9-- Option 2: Same PK in both tables
10CREATE TABLE EmployeeDetails (
11    EmployeeID INT PRIMARY KEY,  -- Same as Employee.EmployeeID
12    SSN VARCHAR(20),
13    FOREIGN KEY (EmployeeID) REFERENCES Employee(EmployeeID)
14);

3.2 Một-Nhiều (1:N)

One-to-Many Relationship

SQL Implementation:

SQL

1-- FK ở phía "Many" (Order)
2CREATE TABLE Orders (
3    OrderID INT PRIMARY KEY,
4    CustomerID INT,
5    OrderDate DATE,
6    FOREIGN KEY (CustomerID) REFERENCES Customer(CustomerID)
7);

AdventureWorks Example:

SQL

1-- Xem relationship Customer -> SalesOrderHeader
2SELECT 
3    c.CustomerID,
4    COUNT(soh.SalesOrderID) AS OrderCount
5FROM Sales.Customer c
6LEFT JOIN Sales.SalesOrderHeader soh 
7    ON c.CustomerID = soh.CustomerID
8GROUP BY c.CustomerID
9ORDER BY OrderCount DESC;

3.3 Nhiều-Nhiều (M:N)

Many-to-Many Relationship

SQL Implementation:

SQL

1-- Cần Junction Table (Bridge Table)
2CREATE TABLE Student (
3    StudentID INT PRIMARY KEY,
4    Name NVARCHAR(100)
5);
6
7CREATE TABLE Course (
8    CourseID INT PRIMARY KEY,
9    CourseName NVARCHAR(100)
10);
11
12-- Junction Table
13CREATE TABLE Enrollment (
14    StudentID INT,
15    CourseID INT,
16    EnrollDate DATE,
17    Grade CHAR(2),
18    PRIMARY KEY (StudentID, CourseID),
19    FOREIGN KEY (StudentID) REFERENCES Student(StudentID),
20    FOREIGN KEY (CourseID) REFERENCES Course(CourseID)
21);

AdventureWorks Example:

SQL

1-- Product <-> SalesOrder là M:N thông qua SalesOrderDetail
2SELECT 
3    p.ProductID,
4    p.Name AS ProductName,
5    COUNT(DISTINCT sod.SalesOrderID) AS OrderCount
6FROM Production.Product p
7JOIN Sales.SalesOrderDetail sod ON p.ProductID = sod.ProductID
8GROUP BY p.ProductID, p.Name
9ORDER BY OrderCount DESC;

Checkpoint

Giải thích sự khác biệt giữa 3 loại cardinality: 1:1, 1:N, M:N? Relationship M:N cần gì để implement?

Task 3

📐 Vẽ ERD cho AdventureWorks

TB5 min

5.1 Sales Module ERD

Module Bán hàng AdventureWorks

5.2 Query để hiểu ERD

SQL

1-- Xem structure của Sales module
2SELECT 
3    t.name AS TableName,
4    c.name AS ColumnName,
5    ty.name AS DataType,
6    c.is_nullable,
7    CASE WHEN pk.column_id IS NOT NULL THEN 'PK' ELSE '' END AS IsPK,
8    CASE WHEN fk.parent_column_id IS NOT NULL THEN 'FK' ELSE '' END AS IsFK
9FROM sys.tables t
10JOIN sys.columns c ON t.object_id = c.object_id
11JOIN sys.types ty ON c.user_type_id = ty.user_type_id
12LEFT JOIN (
13    SELECT ic.object_id, ic.column_id
14    FROM sys.index_columns ic
15    JOIN sys.indexes i ON ic.object_id = i.object_id AND ic.index_id = i.index_id
16    WHERE i.is_primary_key = 1
17) pk ON t.object_id = pk.object_id AND c.column_id = pk.column_id
18LEFT JOIN sys.foreign_key_columns fk ON t.object_id = fk.parent_object_id AND c.column_id = fk.parent_column_id
19WHERE SCHEMA_NAME(t.schema_id) = 'Sales'
20ORDER BY t.name, c.column_id;

Checkpoint

Trong Sales Module của AdventureWorks, Customer và SalesOrderHeader có mối quan hệ gì?

Task 5

💡 Best Practices khi vẽ ERD

TB5 min

NÊN LÀM ✅

markdown

11. **Đặt tên rõ ràng**
2   - Entity: Danh từ số ít (Customer, không phải Customers)
3   - Relationship: Động từ (Places, Contains, Manages)
4 
52. **Xác định PK cho mọi entity**
6   - Mỗi entity PHẢI có Primary Key
7   - PK nên là single column khi có thể
8 
93. **Định nghĩa cardinality rõ ràng**
10   - 1:1, 1:N, hay M:N?
11   - Optional hay Mandatory?
12 
134. **Giữ ERD đơn giản**
14   - Chia thành nhiều diagrams nếu cần
15   - Focus vào một module/area
16 
175. **Review với stakeholders**
18   - Verify business rules
19   - Ensure completeness

KHÔNG NÊN ❌

markdown

11. **Đừng vẽ quá chi tiết ban đầu**
2   - Bắt đầu từ high-level
3   - Thêm chi tiết dần dần
4 
52. **Đừng bỏ qua M:N relationships**
6   - Luôn cần junction table
7   - Có thể có attributes riêng
8 
93. **Đừng quên derived attributes**
10   - Age từ DateOfBirth
11   - TotalAmount từ calculations
12 
134. **Đừng design trong isolation**
14   - Involve business users
15   - Validate assumptions

Checkpoint

Khi vẽ ERD, entity nên được đặt tên theo quy tắc nào? Tại sao cần review ERD với stakeholders?

Task 6

🔧 Công cụ vẽ ERD

TB5 min

7.1 SQL Server Management Studio

SQL

1-- 1. Trong SSMS, right-click database
2-- 2. Chọn "Database Diagrams"
3-- 3. Create New Diagram
4-- 4. Add tables và SSMS tự vẽ relationships

7.2 Online Tools

Công cụ	URL	Tính năng
dbdiagram.io	dbdiagram.io	Đơn giản, xuất SQL
Lucidchart	lucidchart.com	Cộng tác
draw.io	draw.io	Miễn phí, linh hoạt
ERDPlus	erdplus.com	Học thuật

7.3 dbdiagram.io Syntax

Ví dụ

1// Paste vào dbdiagram.io
2Table Customer {
3  CustomerID int [pk]
4  FirstName varchar
5  LastName varchar
6  Email varchar
7}
8 
9Table Order {
10  OrderID int [pk]
11  CustomerID int [ref: > Customer.CustomerID]
12  OrderDate date
13  TotalAmount decimal
14}
15 
16Table OrderDetail {
17  OrderID int [pk, ref: > Order.OrderID]
18  ProductID int [pk, ref: > Product.ProductID]
19  Quantity int
20  UnitPrice decimal
21}
22 
23Table Product {
24  ProductID int [pk]
25  ProductName varchar
26  CategoryID int
27  UnitPrice decimal
28}

Checkpoint

Hãy kể tên ít nhất 3 công cụ vẽ ERD phổ biến? Công cụ nào miễn phí và dễ sử dụng nhất?

Task 7

Nguồn	Nội dung	Link
Microsoft SQL Server	Tài liệu chính thức SQL Server	SQL Server Documentation
LearnSQL.com	Bài tập SQL tương tác	LearnSQL Database Design
W3Schools	Tham khảo cú pháp SQL nhanh	SQL Tutorial
Stanford DB Course	Khoá học database từ Stanford	Stanford Databases
Lucidchart	Hướng dẫn vẽ ERD trực quan	ERD Tutorial

🎯 Mục tiêu bài học

🔍 ERD là gì?

Tại sao cần ERD?

Checkpoint

🏗️ Các thành phần của ERD

Các thành phần ERD

2.1 Entity (Thực thể)

Thực thể mạnh và Thực thể yếu

2.2 Attribute (Thuộc tính)

Các loại thuộc tính

2.3 Relationship (Quan hệ)

Checkpoint

📊 Cardinality (Bản số)

3.1 Một-Một (1:1)

One-to-One Relationship

3.2 Một-Nhiều (1:N)

One-to-Many Relationship

3.3 Nhiều-Nhiều (M:N)

Many-to-Many Relationship

Checkpoint

📝 ERD Notation Styles

4.1 Ký hiệu Chen (Gốc)

4.2 Ký hiệu Crow's Foot (Phổ biến nhất)

4.3 Kiểu sơ đồ lớp UML

Checkpoint

📐 Vẽ ERD cho AdventureWorks

5.1 Sales Module ERD

Module Bán hàng AdventureWorks

5.2 Query để hiểu ERD

Checkpoint

💡 Best Practices khi vẽ ERD

NÊN LÀM ✅

KHÔNG NÊN ❌

Checkpoint

🔧 Công cụ vẽ ERD

7.1 SQL Server Management Studio

7.2 Online Tools

7.3 dbdiagram.io Syntax

Checkpoint

🛠️ Hands-on Exercise

Bài tập: Vẽ ERD cho Hệ thống Thư viện

Phác thảo lời giải

Library System ERD

Checkpoint

📚 Tài liệu tham khảo

🚀 Bài tiếp theo