Banking Fundamentals

🎯 Mục tiêu bài học

TB5 min

Sau bài học này, bạn sẽ:

Hiểu các loại sản phẩm ngân hàng (tiết kiệm, tín dụng, thẻ, bảo hiểm)
Nắm quy trình cho vay từ tiếp nhận hồ sơ đến giải ngân
Hiểu cơ chế tính lãi suất và các loại phí
Phân biệt các khái niệm tín dụng cơ bản: collateral, DTI, credit score

📋 Thông tin bài học

Thông tin	Chi tiết
⏱️ Thời lượng	1.5 giờ
📖 Chủ đề chính	Products, Lending process, Interest rates, Credit concepts
💡 Kiến thức cần có	Bài 01 — Tổng quan ngân hàng
🎯 Output	Hiểu nghiệp vụ ngân hàng để phân tích dữ liệu hiệu quả

Task 0

📖 Thuật ngữ quan trọng

TB5 min

Thuật ngữ	Tiếng Việt	Mô tả
Deposit	Tiền gửi	Tiền khách hàng gửi tại ngân hàng (tiết kiệm, KKH)
Loan	Khoản vay	Tiền ngân hàng cho khách hàng vay
Collateral	Tài sản đảm bảo	Tài sản thế chấp cho khoản vay
DTI (Debt-to-Income)	Tỷ lệ nợ/thu nhập	% thu nhập dùng trả nợ hàng tháng
Credit Score	Điểm tín dụng	Điểm đánh giá khả năng trả nợ (300-850)
Interest Rate	Lãi suất	Chi phí vay vốn (% / năm)
Principal	Gốc	Số tiền vay ban đầu
Maturity	Kỳ hạn	Thời gian trả hết nợ
NPL (Non-Performing Loan)	Nợ xấu	Khoản vay quá hạn 90+ ngày
Disbursement	Giải ngân	Chuyển tiền vay cho khách hàng
NIM (Net Interest Margin)	Biên lãi ròng	Chênh lệch lãi suất cho vay và huy động
CASA	Tiền gửi không kỳ hạn	Current Account Savings Account — nguồn vốn rẻ

Checkpoint

Ngân hàng huy động tiền gửi (Deposit) với lãi suất thấp và cho vay (Loan) với lãi suất cao hơn. Chênh lệch này là NIM — nguồn thu chính. Credit Score đánh giá rủi ro khách hàng. DTI cho biết khả năng trả nợ. NPL là khoản vay quá hạn 90+ ngày — chỉ số quan trọng nhất về chất lượng tín dụng.

Task 1

🏦 Sản phẩm Ngân hàng Bán lẻ

TB5 min

Bản đồ sản phẩm

Sản phẩm Ngân hàng Bán lẻ

🏦Sản phẩm Bán lẻ

💰Huy động (Deposits)

Tiết kiệm có kỳ hạn

Tiết kiệm KKH

Tài khoản thanh toán

Tiền gửi online

💳Tín dụng (Lending)

Vay tiêu dùng

Vay mua nhà

Vay mua xe

Thẻ tín dụng

Vay kinh doanh nhỏ

🔄Dịch vụ (Services)

Chuyển tiền

Thanh toán hóa đơn

Mobile Banking

QR Pay / E-wallet

🛡️Bảo hiểm & Đầu tư

Bancassurance

Quỹ đầu tư

Trái phiếu

Sản phẩm tín dụng trong dataset VNCredit Bank

product_type	Số sản phẩm	Hạn mức	Lãi suất	Kỳ hạn tối đa
Personal	5 variants	10-500M VND	12-18%	12-60 tháng
Mortgage	3 variants	200M-5B VND	8-12%	120-240 tháng
Auto	3 variants	50M-2B VND	10-15%	36-84 tháng
Credit Card	4 variants	10-500M VND	18-25%	Revolving

Tại sao lãi suất khác nhau?

Lãi suất phản ánh mức độ rủi ro:

Mortgage: Thấp nhất vì có tài sản đảm bảo (nhà)
Auto: Trung bình, xe là collateral nhưng mất giá nhanh
Personal: Cao hơn, thường không có collateral
Credit Card: Cao nhất, unsecured và revolving

Task 2

📋 Quy trình cho vay (Lending Process)

TB5 min

7 bước cho vay chuẩn

Quy trình cho vay chuẩn — 7 bước

📋Tiếp nhận hồ sơ

🔍Thẩm định KH

✅Phê duyệt

💸Giải ngân

💰Thu nợ hàng kỳ

📊Theo dõi khoản vay

🏁Tất toán

Chi tiết từng bước

Bước	Mô tả	Data sinh ra	Bảng trong dataset
1. Tiếp nhận	KH nộp hồ sơ vay	Application info	`fact_loan_application`
2. Thẩm định	Kiểm tra thu nhập, lịch sử tín dụng	Credit score, DTI	`fact_loan_application`
3. Phê duyệt	Approved / Rejected / Pending	Status	`fact_loan_application`
4. Giải ngân	Chuyển tiền vay cho KH	Loan amount, date	`fact_loan_application`
5. Thu nợ	KH trả gốc + lãi theo kỳ	Payment records	`fact_loan_payment`
6. Theo dõi	Monitor DPD, early warning	Days past due	`fact_loan_payment`
7. Tất toán	KH trả hết nợ hoặc xử lý nợ xấu	Final status	—

Mỗi bước tạo ra dữ liệu

Mỗi bước trong quy trình cho vay tạo ra dữ liệu có thể phân tích. Data Analyst cần hiểu quy trình này để biết dữ liệu đến từ đâu và ý nghĩa kinh doanh của từng field.

Task 3

💰 Cơ chế Lãi suất & Phí

TB5 min

Công thức lãi suất cơ bản

Lãi hàng tháng (đều):

PMT = P \times \frac{r(1+r)^n}{(1+r)^n - 1}

Trong đó:

$P$ = Principal (số tiền vay gốc)
$r$ = Lãi suất tháng = Lãi suất năm / 12
$n$ = Số kỳ thanh toán (tháng)

Ví dụ: Vay 200M VND, lãi 12%/năm, kỳ hạn 24 tháng:

PMT = 200,000,000 \times \frac{0.01 \times (1.01)^{24}}{(1.01)^{24} - 1} = 9,415,600 \text{ VND/tháng}

NIM — Nguồn thu chính của ngân hàng

NIM = \frac{\text{Interest Income} - \text{Interest Expense}}{\text{Average Earning Assets}} \times 100\%

Ví dụ thực tế:

Huy động tiết kiệm: lãi suất 5%/năm (chi phí vốn)
Cho vay tiêu dùng: lãi suất 14%/năm (thu nhập lãi)
NIM ≈ 14% - 5% = 9% (chưa trừ chi phí vận hành, dự phòng)

NIM ngân hàng Việt Nam

NIM trung bình ngành ngân hàng Việt Nam khoảng 3.5-4.5% (sau trừ chi phí). Ngân hàng có NIM cao (TCB ~5.5%) thường tập trung vào retail banking và tín dụng tiêu dùng — segment có lãi suất cao hơn nhưng rủi ro cũng cao hơn.

Task 4

📊 Credit Score — Hệ thống chấm điểm tín dụng

TB5 min

Credit Score là gì?

Định nghĩa

Credit Score là một con số (thường 300-850) đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng dựa trên lịch sử tài chính. Score càng cao = rủi ro càng thấp = lãi suất càng tốt.

Phân loại theo Credit Score

Score Band	Đánh giá	Default Rate	Quyết định
750+	Excellent	1.5%	Auto-approve, lãi suất ưu đãi
700-749	Good	3.0%	Approve, điều kiện chuẩn
650-699	Fair	6.0%	Review kỹ, có thể yêu cầu collateral
600-649	Below Average	12.0%	Cần collateral, lãi suất cao
550-599	Poor	22.0%	Reject hoặc yêu cầu đặc biệt
<550	Very Poor	35.0%	Reject

Các yếu tố ảnh hưởng Credit Score

📊 Credit Score Components

Tỷ trọng	Yếu tố	Mô tả
35% 🟦🟦🟦🟦🟦🟦🟦	Payment History	Lịch sử thanh toán (đúng hạn vs trễ hạn)
30% 🟪🟪🟪🟪🟪🟪	Credit Utilization	% hạn mức đã sử dụng (nên < 30%)
15% 🟩🟩🟩	Length of Credit History	Thời gian sử dụng tín dụng
10% 🟧🟧	Credit Mix	Đa dạng loại tín dụng (vay, thẻ, mortgage)
10% 🟨🟨	New Credit Inquiries	Số lần xin vay gần đây

DTI Ratio — Khả năng trả nợ

DTI = \frac{\text{Tổng trả nợ hàng tháng}}{\text{Thu nhập hàng tháng}} \times 100\%

DTI Range	Đánh giá	Trong dataset
< 20%	Excellent	Approve ngay
20-35%	Good	Approve, monitor
35-43%	Acceptable	Review kỹ
43-50%	High Risk	Cần collateral mạnh
> 50%	Reject	Vượt khả năng trả nợ

Checkpoint

Credit Score (300-850) đánh giá rủi ro tín dụng — score cao = rủi ro thấp. DTI Ratio cho biết % thu nhập dùng trả nợ — DTI > 43% là high risk. Trong dataset VNCredit Bank, default rate theo credit score band dao động từ 1.5% (750+) đến 35% (<550). Hai chỉ số này là nền tảng của mọi quyết định cho vay.

Task 5

📋 Tổng kết

TB5 min

Kiến thức đã học

Chủ đề	Nội dung chính
Mô hình ngân hàng	Huy động → Cho vay → Chênh lệch lãi suất
Sản phẩm tín dụng	Personal Loan, Mortgage, Auto, Credit Card
Credit Score	300-850, đo lường rủi ro tín dụng cá nhân
DTI Ratio	Tỷ lệ nợ/thu nhập, ngưỡng an toàn < 43%
Quy trình cho vay	Tiếp nhận → Thẩm định → Scoring → Phê duyệt → Giải ngân

Key Takeaways

✅ NIM (Net Interest Margin) là chỉ số lợi nhuận cốt lõi của ngân hàng
✅ Credit Score và DTI là hai trụ cột trong thẩm định tín dụng
✅ Mỗi sản phẩm tín dụng có profile rủi ro và lợi nhuận khác nhau
✅ Quy trình cho vay có nhiều checkpoint mà DA cần hiểu để phân tích

Câu hỏi tự kiểm tra

Ngân hàng tạo lợi nhuận từ đâu trong hoạt động tín dụng?
Credit Score 620 thuộc band nào và có mức rủi ro ra sao?
DTI 50% có nghĩa gì và ngân hàng đánh giá như thế nào?
Sản phẩm nào có default rate cao nhất và tại sao?

Bài tiếp theo: Banking KPIs & Metrics →

🎉 Tuyệt vời! Bạn đã nắm vững Banking Fundamentals!

Nhớ: Credit Score + DTI = bộ đôi không thể thiếu trong thẩm định tín dụng. Mọi phân tích tín dụng đều bắt đầu từ đây!

Task 6

🎯 Mục tiêu bài học

📖 Thuật ngữ quan trọng

Checkpoint

🏦 Sản phẩm Ngân hàng Bán lẻ

Bản đồ sản phẩm

Sản phẩm Ngân hàng Bán lẻ

Sản phẩm tín dụng trong dataset VNCredit Bank

📋 Quy trình cho vay (Lending Process)

7 bước cho vay chuẩn

Quy trình cho vay chuẩn — 7 bước

Chi tiết từng bước

💰 Cơ chế Lãi suất & Phí

Công thức lãi suất cơ bản

NIM — Nguồn thu chính của ngân hàng

📊 Credit Score — Hệ thống chấm điểm tín dụng

Credit Score là gì?

Phân loại theo Credit Score

Các yếu tố ảnh hưởng Credit Score

DTI Ratio — Khả năng trả nợ

Checkpoint

📋 Tổng kết

Kiến thức đã học

Key Takeaways

Câu hỏi tự kiểm tra

Khóa học

Mentor & Hỗ trợ

Blog

Giới thiệu